گزارش جدید «ابتکار دادگستر» نشان میدهد که اعدامهای سیاسی و امنیتی در ایران پس از اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ وارد مرحلهای بیسابقه شده است. بر اساس یافتههای این گزارش، تنها در فاصله ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ دستکم 40 نفر پس از دادرسیهایی که فاقد معیارهای دادرسی عادلانه توصیف شدهاند اعدام شدهاند؛ روندی که به گفته تهیهکنندگان گزارش با نقشآفرینی مستقیم شماری از قضات و نهادهای امنیتی و قضایی کشور همراه بوده است.
دادگستر گزارش خود را با این پرسش آغاز میکند: چه کسانی مسئول افزایش شدید اعدامهای سیاسی و امنیتی پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در ایران هستند؟
از اسفند ۱۴۰۴، ایران شاهد تشدید چشمگیر اعدامها با اتهامات سیاسی و امنیتی بوده است (در مجموع 40 مورد از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تا 13 خرداد ۱۴۰۵).
در واکنش به این افزایش، ابتکار دادگستر مقامات و نهادهای مسئول تسهیل این اعدامها را بررسی و شناسایی کرده است. اگرچه این اعدامها فراتر از دوره مورد بررسی همچنان ادامه دارند، این گزارش بر بازه دوماهه بین ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تا ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ تمرکز دارد؛ دورهای که طی آن دستکم ۳۲ نفر پس از محاکمههایی بهشدت ناعادلانه اعدام شدند. جوانترین آنها، امیرحسین حاتمی، تنها ۱۸ سال داشت. با وجود محدود بودن دامنه زمانی این گزارش، یافتهها بازتابدهنده الگویی گستردهتر و مستمر هستند؛ بهگونهای که اعدامها با اتهامات سیاسی و امنیتی همچنان با سرعتی نگرانکننده ادامه دارند.
دیگر افرادی که در این دوره اعدام شدند، به مشارکت در اعتراضات زن، زندگی، آزادی در سال ۱۴۰۱ یا فعالیت ادعایی مرتبط با جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در دیماه ۱۴۰۳ متهم شده بودند.
بر اساس مستندات مجموعه فعالان حقوق بشر، در بازه زمانی ۲۸ اسفند ۱۴۰۳ تا ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۴، در مجموع ۱۹۸ نفر در ایران اعدام شدند، در حالی که در دوره مشابه در سال ۱۴۰۴–۱۴۰۵، ۶۵ اعدام انجام شد. با این حال، در سال ۱۴۰۳–۱۴۰۴ تنها ۸ نفر به اتهامات سیاسی و امنیتی اعدام شدند که نشاندهنده تشدید شدید استفاده از اعدام بهعنوان ابزاری برای سرکوب سیاسی در سال ۱۴۰۴–۱۴۰۵ است.
ابتکار دادگستر، مقامهای قضایی مسئول صدور این احکام اعدام خودسرانه را شناسایی کرده است. این افراد سابقهای طولانی در نقض حق حیات و محرومسازی نظاممند از تضمینهای دادرسی عادلانه دارند. در میان آنان، قاضی ایمان افشاری نقشی بهویژه محوری ایفا کرده است. در همین دوره، افشاری دستکم هشت نفر را به اتهامات سیاسی و امنیتی به اعدام محکوم کرد، از جمله:
- احسان حسینیپور حصارلو (حکم تأیید شد)
- متین محمدی (حکم تأیید شد)
- عرفان امیری (حکم تأیید شد)
- مریم هداوند (حکم تأیید شد)
- محمدرضا مجیدی اصل (حکم نقض شد)
- بیتا همتی (حکم نقض شد)
- بهروز زمانینژاد
- کوروش زمانینژاد
افشاری همچنین در دستکم شش پرونده دیگر، که جزئیات آنها در ادامه این گزارش ارائه شده است، دخیل بوده که به صدور احکام اعدام خودسرانه انجامیدهاند.
۱۴ نفری که از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تا ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ در ارتباط با مشارکت در اعتراضات دی اعدام شدند
| قربانی | سن | اتهام | تاریخ اعدام | افراد دخیل در نقض حق حیات |
|---|---|---|---|---|
مهدی قاسمی |
نامشخص | محاربه از طریق استفاده از سلاح سرد در تجمعات غیرقانونی منجر به قتل مأموران اجرای قانون؛ اقدام عملیاتی به نفع اسرائیل و ایالات متحده؛ تحریک مردم به جنگ و قتل | ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ | غلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
صالح محمدی |
۱۹ | محاربه از طریق استفاده از سلاح سرد در تجمعات غیرقانونی که منجر به قتل مأموران اجرای قانون شده است؛ اقدام عملیاتی به نفع اسرائیل و ایالات متحده؛ تحریک مردم به جنگ و ارتکاب قتل | ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ | غلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
| سعید داودی |
نامشخص | محاربه از طریق استفاده از سلاح سرد در تجمعات غیرقانونی که منجر به قتل مأموران اجرای قانون شده است؛ اقدام عملیاتی به نفع اسرائیل و ایالات متحده؛ تحریک مردم به جنگ و ارتکاب قتل | ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ | غلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
امیرحسین حاتمی |
۱۸ | محاربه از طریق مشارکت در فعالیتهای عملیاتی علیه امنیت ملی به نفع اسرائیل، ایالات متحده و گروههای مخالف | ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ | ابوالقاسم صلواتیغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
محمدامین بیگلری |
۱۹ | محاربه از طریق مشارکت در فعالیتهای عملیاتی علیه امنیت ملی به نفع اسرائیل، ایالات متحده آمریکا و گروههای مخالف | ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ | ابوالقاسم صلواتیغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
شاهین واحدپرست |
۳۰ | محاربه از طریق مشارکت در فعالیتهای عملیاتی علیه امنیت ملی، به نفع اسرائیل، ایالات متحده آمریکا و گروههای مخالف | ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ | ابوالقاسم صلواتیغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
علی فهیم |
۲۳ | محاربه از طریق مشارکت در فعالیتهای عملیاتی علیه امنیت ملی به سود اسرائیل، ایالات متحده آمریکا و گروههای مخالف | ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ | ابوالقاسم صلواتیغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
امیرعلی میرجعفری |
۲۴ | اقدام عملیاتی به نفع رژیم اسرائیل و دولتهای متخاصم؛ همکاری با شبکههای مرتبط با موساد؛ آتشسوزی عمدی و تخریب اموال عمومی | ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ | غلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
عرفان کیانی |
نامشخص | محاربه از طریق استفاده از سلاح سرد با هدف ارعاب عمومی و مشارکت در تخریب اموال عمومی | ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ | دادگاه انقلاب اصفهانغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
ساسان آزادوار جونقانی |
۲۱ | محاربه (دشمنی با خدا) | ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ | سیدمحمود کاظمزادهغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
مهدی رسولی |
۲۵ | اقدام علیه امنیت ملی به نفع اسرائیل، ایالات متحده آمریکا و گروههای مخالف | ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ | غلامرضا اکبری مقدمقاسم مزینانیغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
ابراهیم دولتآبادی |
نامشخص | محاربه و رهبری اعتراضات | ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ | غلامرضا اکبری مقدمقاسم مزینانیغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
محمدرضا میری |
۲۱ | اقدام علیه امنیت ملی به نفع اسرائیل، ایالات متحده آمریکا و گروههای مخالف | ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ | غلامرضا اکبری مقدمقاسم مزینانیغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
محمد عباسی |
نامشخص | محاربه | ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ | ابوالقاسم صلواتیسیدکاظم ساداتی فیروزآبادغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
۱۸ نفری که به اتهامات سیاسی و امنیتی غیرمرتبط با اعتراضات دی اعدام شدند
در این بازه زمانی، ۱۸ نفر نیز به اتهامات سیاسی و امنیتی اعدام شدند. با این حال، این اتهامات ارتباطی با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نداشت. بلکه این افراد بهدلیل ادعای مشارکت در اعتراضات سال ۱۴۰۱ با شعار «زن، زندگی، آزادی» و همچنین فعالیتهای منتسب به آنان در جریان جنگ دوازدهروزه با اسرائیل، اعدام شدند.
| قربانی | سن | اتهام | تاریخ اعدام | افراد دخیل در نقض حق حیات |
|---|---|---|---|---|
کوروش کیوانی |
نامشخص | جاسوسی به نفع اسرائیل | ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ | غلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
اکبر دانشورکار |
۵۹ | بغی (قیام مسلحانه) از طریق عضویت در گروههای مخالف | ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ | ایمان افشاریغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
سید محمد تقویسنگدهی |
۶۰ | بغی (قیام مسلحانه) از طریق عضویت در گروههای مخالف | ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ | ایمان افشاریغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
بابک علیپور |
نامشخص | بغی (قیام مسلحانه) از طریق عضویت در گروههای مخالف | ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ | ایمان افشاریغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
پویا قبادی |
نامشخص | بغی (قیام مسلحانه) از طریق عضویت در گروههای مخالف | ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ | ایمان افشاریغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
ابوالحسن منتظر |
۶۸ | بغی (قیام مسلحانه) از طریق عضویت در گروههای مخالف | ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ | ایمان افشاریغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
وحید بنیعامریان |
۳۴ | بغی (قیام مسلحانه) از طریق عضویت در گروههای مخالف | ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ | ایمان افشاریغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
محمد معصوم شاهی |
نامشخص | محاربه، همکاری با دولت متخاصم، اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی، و عضویت در گروههای مخالف نظام با هدف برهمزدن امنیت ملی | ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ | غلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
حامد ولیدی |
۴۵ | محاربه، همکاری با دولت متخاصم، اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی، و عضویت در گروههای مخالف نظام با هدف برهمزدن امنیت ملی | ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ | غلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
مهدی فرید |
۵۵ | افساد فیالارض از طریق همکاری با اسرائیل | ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ | غلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
سلطانعلی شیرزادی فخر |
نامشخص | همکاری با اسرائیل و محاربه | ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ | غلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
عامر رامش |
۲۲ | بغی (قیام مسلحانه) و عضویت در یک گروه مسلح مخالف نظام | ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ | غلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
محراب عبداللهزاده |
۲۸ | افساد فیالارض | ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ | قربان شاهینیسیدکاظم ساداتی فیروزآبادقاسم مزینانیغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
یعقوب کریمپور |
نامشخص | انتشار اطلاعات و تصاویر از اماکن نظامی؛ ساخت بمبهای صوتی و همکاری میدانی با مأموران موساد | ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ | سجاد دوستیقاسم مزینانیغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
ناصر بکرزاده |
۲۶ | جاسوسی به نفع اسرائیل | ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ | قربان شاهینیسیدکاظم ساداتی فیروزآبادغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
عرفان شکورزاده |
۲۹ | جاسوسی برای سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و موساد | ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ | ابوالقاسم صلواتیغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
عبدالجلیل شهبخش |
۲۴ | بغی (قیام مسلحانه) از طریق حملات مسلحانه به مراکز نیروهای انتظامی و عضویت در گروه شورشی «انصارالفرقان» | ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ | غلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
احسان افرشته |
نامشخص | جاسوسی برای اسرائیل | ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ | ابوالقاسم صلواتیسیدکاظم ساداتی فیروزآبادقاسم مزینانیشیخ عباسعلی علیزاده بایگیغلامحسین محسنیاژهایمحمدجعفر منتظریمحمد موحدیآزاد |
